nobel edebiyat ödülünün verilmesine 24 saatten az bir süre kala, gelin hep birlikte bu ödülü kimlerin alıp alamayacağına dair kafa patlatalım:
1- öncelikle yıllardır olduğu gibi, en büyük
favorinin yine
haruki murakami olduğunu belirtelim. hem de oldukça yüksek bir oran olan 1'e 4 ile murakami açık ara favori konumunda.
2- diğer iki büyük aday, suriyeli şair
adonis ile amerikalı romancı
philip roth ise yıllardır murakami ile birlikte ödülün üç büyük favorisi olarak gösteriliyor. bu üçü favori olmasına favori; ama gel gelelim hiçbir şey öyle göründüğü kadar kolay değil.
3 - öncelikle şairlere kolay kolay ödül verilmiyor ve sadece dört yıl önce, 2011'de, isveçli şair tomas
tranströmmer bu ödülü aldı. yani bu durumda yaşayan en iyi şairlerden biri olarak gösterilen adonis biraz daha bekleyecek gibi görünüyor.
4 -
philip roth ise bu ödülü almak için oldukça yaşlı (83). gerçi
doris lessing nobel ödülü aldığında 88 yaşındaydı ama roth son yıllarda yapıt bile üretmiyor. dolayısıyla
yaşar kemal sendromuna yakalanmış gibi duruyor. yani sürekli favori gösterilmesine rağmen ödülü alamadan o güzel atlara binip gidecek gibi duruyor.
5 -
haruki murakami ise roth'un aksine artık çok fazla üretken olmaya başladı ve bu hiç de iyi bir şey değil. hemen her yıl bir roman yayımlamak, günümüzde ancak pop-yazarların yapacağı bir şey. üstelik kendisi nobel almak için zaten hali hazırda fazlasıyla popüler. dünyanın belki de en ünlü birkaç yazarından biri. yıllardır bu yanılsamaya kapılarak ödül alabileceğini düşünüyordum, ama yukarıda da belirttiğim üzere, artık düşük bir ihtimal veriyorum. * * *
6 - adı ödülle anılan diğer isimlere de az biraz yorum katalım. türkiye'de kitapçılarda bir türlü bulunamayan ve yeni baskısı olmayan -elinde bu kitap olup da bana gönderenin bin yıl kölesi olurum
* -
damızlık kızın öyküsü romanıyla meşhur
margaret atwood da ödüle yakın gösteriliyor. ama sadece 2013'te vatandaşı
alice munro bu ödülü almıştı. aynı ülkeden yazarlara iki yıl arayla ödül vermek, pek nobel geleneği değil. hatta
orhan pamuk nobel aldığında, artık
yaşar kemal'in ya da
gülten akın'ın nobel alma ihtimali kalmadığı edebiyat kulislerinde sesli olarak dile getiriliyordu.
7 -
salman rüşdi:
geceyarısı çocukları gibi büyülü gerçekçi bir romanın yazarı olan rüşdi de murakami gibi en popüler yazarlardan biridir. ancak onun edebiliği pek tartışılmıyor. dilinin sürükleyici olmasının yanında, fantezi ile gerçeği, doğunun hayalgücü ile batının realistliğini de mükemmel bir biçimde harmanlıyor. bu nedenle adı favorilerde pek geçmese de bence ödülü alma ihtimali yüksek.
8 -
milan kundera :
varolmanın dayanılmaz hafifliği adlı kült romanıyla son büyük varoluşçu olarak adlandırılan kundera, hala bu kitabının ayarında bir başka roman yazamadı. ama roman kuramı üstüne fikirleriyle edebiyatı etkilemeye devam ediyor. dolayısıyla ödüle çok da uzak değil.
9 -
yerçekiminin gökkuşağı ve
49 numaralı parçanın nidası gibi deneysel yapıtlarıyla romanın sınırlarını zorlayan
thomas pynchon,
-
mülksüzler ve
yerdeniz serisiyle bilim-kurgunun kraliçesi konumundaki
ursula k le guin,
-
new york üçlemesi ve
yanılsamalar kitabı gibi başyapıtların amerikalı yazarı
paul auster,
-
beyaz gürültü gibi bir postmodern şaheserin yaratıcısı
don delillo,
- modern dilbilimin öncü teorisyenlerinden ve günümüzün etkili aktivistlerinden
noam chomsky,
- günümüz dünya şiirinin zirvelerinden rus
yevgeni yevtuşenkogibi isimler de diğer yazarlara oranla kanımca nobel'e daha yakın durumdalar.
10 - bir de gönlümüzden geçenleri dile getirelim:
-
bilge karasu öldüğünden beri türk edebiyatında benzeri görülmemiş incelikteki dili, benzersiz hayal gücü ve yetkin roman tekniğiyle modern türk edebiyatının en iyi isimlerinden ve dünyada da 21. yüzyılın en iyi romancılarından biri olduğuna inandığım
hasan ali toptaş,
- deneme, eleştiri, öykü, şiir türlerindeki ustalığı ve örnek editörlüğü ile türk edebiyatının en üretken ve en faydalı isimlerinden
enis batur,
- sadece
mona roza gibi bir şiir yazması nedeniyle bile, imkanım olsa bu ödülü verebileceğim şair
sezai karakoç...