o yükselmiyor efenim biz batıyoruz.
Sık geçen başlıklar
dolar'ın yükselmesinin nedeni 2
ekşi'de göröncelikle doların sürekli yükselmesi (değer kazanması) gibi bir durum söz konusu değildir. olay, türk lirasının neredeyse tüm para birimleri karşısında değer kaybetmesidir. imf'nin belirlediği 5 rezerv para birimi var. bunlar, dolar, euro, strelin, yen ve yuan. geçen ay ile bu ayı hızlıca bir karşılaştıralım isterseniz:
usd/try - 21/10: 3,67 - 21/11: 3,95
eur/try - 21/10: 4,32 - 21/11: 4,64
gbp/try - 21/10: 4,84 - 21/11: 5,23
jpy/try - 21/10: 0,032 - 21/11: 0,035
cny/try - 21/10: 0,55 - 21/11: 0,60
görebildiğiniz üzere, türk lirası son 1 ayda tüm rezerv para birimleri karşısında değer kaybetmiştir. o yüzden problemin nedenini kendimizde aramalı, "dolar bey napıyosunuz?" demek yerine "türk lirası bey, neden sıçıyorsunuz?" sorusunu sormalıyız.
türk lirasındaki bu değer kaybının sebebine gelince, aslında teknik yüzlerce analiz yapılabilir. ancak, temel olarak çok net bir sebep vardır. eğer bahamalar, marshall adaları, maldivler gibi çok küçük nüfuslu bir offshore cenneti değilseniz ekonominizi ayakta tutacak en önemli faktör reel sektördür. eğer sizin ekonomiden anlayışınız inşaat yapmak, tüm kamu kurumlarını yok pahasına, hem de kendi bankalarınızdan verdiğiniz kaynaklarla finanse ederek özelleştirmek ise, ihracat yaparak elde ettiğiniz nakit dışında, nakit akışınızı kesecek her türlü siyasi problemde fakirleşmeye mahkumsunuz demektir.
bugün, sağlam ekonomik temelleri olan tüm ülkelerde, öncelikli üretimin ağır sanayi ve teknoloji üzerine olduğunu görürsünüz. eğer tüketiminizin büyük bir çoğunluğunu, özellikle de teknoloji ürünlerini üretmekten veya geliştirmekten acizseniz ve bunları ithal etmekten başka çareniz yoksa, gelir kaynaklarınızın büyük bir çoğunluğunu kendi vatandaşınızdan aldığınız vergiler oluşturuyorsa, paranız uzun dönemde mutlaka ve mutlaka değer kaybedecektir.
gerçekten, olaya popülist söylemlerle yaklaşmak istemiyorum ama, mustafa kemal atatürk'ün bu hususla ilgili çok net bir sözü vardır:
"çalışmadan, öğrenmeden, yorulmadan rahat yaşamanın yollarını alışkanlık haline getirmiş milletler; evvela haysiyetlerini, sonra hürriyetlerini ve daha sonra da istikballerini kaybetmeye mahkumdurlar."
kusura bakmayın da, türk lirası değer kaybetmeyecekti de, ya ne olacağıdı?
usd/try - 21/10: 3,67 - 21/11: 3,95
eur/try - 21/10: 4,32 - 21/11: 4,64
gbp/try - 21/10: 4,84 - 21/11: 5,23
jpy/try - 21/10: 0,032 - 21/11: 0,035
cny/try - 21/10: 0,55 - 21/11: 0,60
görebildiğiniz üzere, türk lirası son 1 ayda tüm rezerv para birimleri karşısında değer kaybetmiştir. o yüzden problemin nedenini kendimizde aramalı, "dolar bey napıyosunuz?" demek yerine "türk lirası bey, neden sıçıyorsunuz?" sorusunu sormalıyız.
türk lirasındaki bu değer kaybının sebebine gelince, aslında teknik yüzlerce analiz yapılabilir. ancak, temel olarak çok net bir sebep vardır. eğer bahamalar, marshall adaları, maldivler gibi çok küçük nüfuslu bir offshore cenneti değilseniz ekonominizi ayakta tutacak en önemli faktör reel sektördür. eğer sizin ekonomiden anlayışınız inşaat yapmak, tüm kamu kurumlarını yok pahasına, hem de kendi bankalarınızdan verdiğiniz kaynaklarla finanse ederek özelleştirmek ise, ihracat yaparak elde ettiğiniz nakit dışında, nakit akışınızı kesecek her türlü siyasi problemde fakirleşmeye mahkumsunuz demektir.
bugün, sağlam ekonomik temelleri olan tüm ülkelerde, öncelikli üretimin ağır sanayi ve teknoloji üzerine olduğunu görürsünüz. eğer tüketiminizin büyük bir çoğunluğunu, özellikle de teknoloji ürünlerini üretmekten veya geliştirmekten acizseniz ve bunları ithal etmekten başka çareniz yoksa, gelir kaynaklarınızın büyük bir çoğunluğunu kendi vatandaşınızdan aldığınız vergiler oluşturuyorsa, paranız uzun dönemde mutlaka ve mutlaka değer kaybedecektir.
gerçekten, olaya popülist söylemlerle yaklaşmak istemiyorum ama, mustafa kemal atatürk'ün bu hususla ilgili çok net bir sözü vardır:
"çalışmadan, öğrenmeden, yorulmadan rahat yaşamanın yollarını alışkanlık haline getirmiş milletler; evvela haysiyetlerini, sonra hürriyetlerini ve daha sonra da istikballerini kaybetmeye mahkumdurlar."
kusura bakmayın da, türk lirası değer kaybetmeyecekti de, ya ne olacağıdı?