13 ocak 2018 trabzon'da uçağın pistten çıkması 1

peşin edit: uçak bakım mühendisiyim, olayı biliyorum. (üzerinize alınmayın bu cümle trollün biri için yazıldı.)

büyük geçmiş olsun dediğim kırım olayı.

havacılıkta riskler çok fazla. peşin hüküm verip pilotu, bakımcıyı, kabin ekibini doğrudan suçlamamak lazım. kazanın oluş şekli net değil. akla gelen ilk olasılıklar şunlar:

a. aşırı süratli indi, pistte duramadı ve toprağa çıktı.
b. sürat normaldi ama pisti ayarlayamadı ve pist başı yerine ortasına teker koydu. durmaya yetecek kadar mesafe yoktu.
c. normal indi ama terminale dönerken taksi sırasında uçağı kaçırdı ve aşağı yuvarlandılar.(düşük ihtimal)
d. herşey normaldi ama bir nedenden ötürü frenler yetersiz kaldı veya lastikler sorunluydu veya hidrolik arızası oldu frenlere sirayet etti. bir bilgi bu uçaklarda burun iniş takımında fren olmaz sadece ana dikmelerde fren mekanizması var. ama normal teker frenlerinden ziyade durmak için motor gücünü terse veren bir sistem var (thrust reverser) ve bu güç asıl frenlemeyi sağlıyor. belki onda bir sorun oldu ve iniş takım frenleri yetmedi. veya lastik patladı (sert iniş, aşırı frenleme nedeniyle oluşan ısı nedeniyle vs)... bilemeyiz teknik anlamda enkaza bakmak lazım.

bu durumda sivil havacılıktan bir ekip olay yerine gidecek, bir ekip uçağın bakım kayıtlarına el koyup inceleyecek, diğer bir ekip pilotlara bakacak ve pilotlar birkaç ay boyunca aklanana dek uçuştan men edilecek. kokpit ses kayıt ve uçak datalarını kaydeden kayıtlar download edilecek falan filan iş uzar boyle.

bu uçak bir daha da uçamaz. kanatlar pert, gövde altı pert, slidelar patlak vs vs. trabzon havalimanında bir köşeye koyarlar. orda sağlam ıvır zıvırı sökülür sonra da restoran mı olur yoksa parçalanıp satılır mı bakarız. motorlar da büyük ihtimalle yamaha almıştır ve işe yaramazlar.

pegasus sigortadan parasını alacak. burada sigorta şirketi en az sivil havacılık kadar işi soruşturacaktır.

bilgi aldıkça güncellerim.

ve son bir not, allah aşkına saçma sapan "ama su paralı eki eki" diye espri kasmayın. komik değilsiniz.

edit-1: bir yolcu ifadesi şöyle; "uçak önce yavaşladı sonra tekrar hızlandı". muhtemel anlamı şu pilot uzun oturdu yani pist başı yerine ortasına bir yere indi, duramayacağını anladı ve kalkmak için gazı kökledi ancak yeniden havalanamadılar. o anda kararsız kalıp gaz-fren derken pistten çıktılar.

edit-2: bir iddia da şu. piste erken teker koydu, o sırada burun i/t kırıldı ve sürüklendi. (bu durumda uçak altında sürtünmeden dolayı yanık ve is izi olur. videolarda ve fotolara böyle birşey görünmüyor. ayrıca büyük bir gürültü ve sürtünme duyulur ki şu ana dek ortaya çıkan yolcu ifadelerinde böyle birşey okumadım.)

edit-3: bir yolcu ifadesi var. inişin ilk anlarından beri uçağın kaydığından bahsediyor. i/t kırılması gibi bir konudan bahsetmiyor.

edit-4: kokpitin yorgunluk durumuna da bakılacaktır. o günkü kaçıncı sortileri, son dönemde ne kadar uçmuşlar falan fıstık mevzu uzar gider.

edit-5: uçak ankara'dan kalkmadan önce arızalıydı, öyle kalktı vs bir iddia var. şimdi şöyle anlatalım iniş-kalkışta kullanılan sistemler arıza yapma ağırlıklarına göre hidrolik/elektrik/mekanik sistemler. hidrolik ve elektrik sistemlerde arıza varsa pilot yerden bir teknisyen çağırır, fikrini alır müdahale edilebilecek bir durumsa müdahale edilir veya o anda yapılamayacak bir şeyse açılır mmel denilen bir dokümanı var o dokümana bakılır ve uçuşa devam edilir veya uçuş kesilir. mmel dediğimiz doküman master minimum equipment list denilen bir kitaptır ve bu kitapta uçak üzerinde hangi sistem yoksa uçulabilir mi uçulamaz mı veya ne kadar süre o sistem arızalıyken uçulur gibi bilgiler yazılıdır. mesela hidrolik sistem arızası varsa o uçak uçmaz ama landing light'lardan biri patlamışsa o uçak x sorti uçar. kitabın "uçamazsın" dediği yerde pilot "uçarım" diye artistik yapamaz ama baskı veya kişisel artistlenme ile kafasına göre "ben uçarım yeaaa" derse o işin sorumluluğunu üzerine alır ama hiçbir pilot hayat memat meselesi filan yoksa şirket baskısı vs vs etkenlerle kolay kolay o riske girmez. o bröve kolay alınmıyor sıradan bir iç hat uçuşu için riske atmazlar kendilerini.

edit-6: birileri uçuş ekibinin isimlerini afişe etmiş. ayıptır, hedef gösterir gibi yapılan bir hareket. mesleki etiğe sığmaz o nedenle paylaşmıyorum.

edit-7: #73486857, geçmiş olsun. olayı yorumlamaktaki amacım kazazedelerle dalga geçmek veya en iyisini ben biliyorum çok cool'um demek değil yalnızca başlık altında espri kasan trollerin veya yalan yanlış sallayanların arasında gerçek bilgi kırıntısı arayanların meraklarını gidermek. burası bir bilgi alış veriş platformu olduğu için anlayışla karşılayacağınızı düşünüyorum. şoku atlattıktan sonra eğer yapmadıysanız gidip resmi ifadenizi veriniz ki olayın aydınlanmasında bir katkınız olsun.

edit-8: kaza çok ciddi ve kayıpsız atlatılması mucize. motor kopup denize uçmuş. kaynak. daha net olanı burada.

edit-9: günışığındaki fotoğraflar feci. çok büyük bir kaza çok ucuz atlatılmış. fotolara bakarsak pistte tekerlek izi yok. eğer frenler kilitlenseydi ve lastik patlayıp jant doğrudan yere sürtseydi siyah bir iz olurdu kaymaya bağlı olarak. uçağın pist sonunda bu şekilde bir noktada kalması aslında çok hızlı olmadığını anlatıyor bize. gerçi yamaç çamurlu ve çamurun da belli bir yavaşlatma etkisi var ama sonuçta çok hızlı olsa çamur mamur dinlemez denize inerdi. pist sonunda taksi yaparken uçağı kaçırma tezine çok katılmıyorum, orda nal gibi sağ tarafta geriye dönme için beton alan yapılmış çok büyük dikkatsizliktir eğer yanlış tarafa dönülmüşse. gerçi zamanında onca ikaza rağmen inşa halindeki piste girip pist ortasında kaza yapan uçak bile var (singapore airlines flight 006). olmaz demiyorum yani. hydroplanning yani su birikintisi nedeniyle kayma ve pistten çıkma da ihtimal dahilinde ama pistin sonu orası, uçağı o kadar kaydıracak kadar hızlı olmak ancak piste uzun oturmakla yani pist başına teker koyulacağına pistin ortasına teker koymakla olur. neyse büyük geçmiş olsun.

edit-10: kaza yapan uçak; tc-cpf. uçakla ilgili ufak birkaç bilgi burada.

edit-11: bir eleştiri. fotolardan bakıyorum da maşallah pakistan gibi ilgili ilgisiz herkes orda. belediye kamyoncusu, pist görevlisi, polis memuru, özel harekatçı, itfaiye personeli, dhmi personeli.... ya orası bir kaza alanı ve shgm ekibi gelene dek kapalı kalıp korunması gereken bir alan. uçağın kapıları açık, bagaj kapağı açık sanki arkalarından ordu kovalıyor gibi dalmışlar uçağa bagaj aramışlar. uçak içine de girmişlerdir e kokpite de girilmiştir. normalde uçak içine özellikle kokpite yetkili adamların girmesi lazım, kokpitin kaza anındaki fotoğraflarının çekilmesi lazım. hangi düğme hangi pozisyonda, özellikle hangi sigorta ne durumda, kollar ne durumda vs vs tespiti lazım. uçağın içine girip de o ne bu ne diye oraya buraya dokundularsa ne olacak? nasıl ülke burası ya pakistan gibi bir tek orada yaşayan halk dalmamış uçağa o da yerleşim yerine mesafe var diye...!

edit-12: #73489850. çok önemli bir bilgi vermiş yazar arkadaş. buradaki bilgiye göre uzun oturma+aşırı hız/yetersiz mesafe nedeniyle duramayacağını anlama+yeniden kalkmaya teşebbüs ederken kararsızlık yaşama ve sonuçta kontrol kaybına bağlı pistten çıkma teorisi daha doğru bir hale geldi. muhtemelen kokpit ses kaydı kazanın nedenini çok açık ortaya çıkartacaktır.

edit-13: bir entryde "gayriresmi olarak" thrust reverser arizasi oldugu ve asimetrik reverse nedeniyle ucagin pistten ciktigi ve bu sirada rezonans nedeniyle sag motorun koptugundan bahsedilmis. yuh diyorum senaryoya bak, yapmayin sunu pilotlari kurtaracagiz, olayi arizaya yikacagiz mantigi bu. ucagin yerdeki fotolarina bakarsaniz sol motor ve denize ucan sag motorun uzerinde reverserlarin acik pozisyonda olmadigini gorursunuz. eger asimetrik reverser mevzusu olsaydi ucak soldan disari ciktigi icin sol reverser kapagi acik ve sag motor reverser kapali durumda olmaliydi. bununla birlikte hadi indiler ve iner inmez reverser arizasi alindi ve reverser sistemi kapatildi diyelim. bu durumda pilot ucagi rudder, lövye kullanarak ve motor guclerini ayarlayip kontrol altina alir ve belirli mesafede durdurabilirdi. reverser arizalari standart simulasyon egitimlerinde var zaten.

motorun rezonansı konusuna girmiyorum. o zaman motor kanat baglanti civatalarindan veya motoru tutan paylon baglantilarindan tutun da motorun yamaha/damaha alip almadigina varincaya dek bakmak lazim. motor rezonanslari ciddi arizalardir ve motor kopasiya kadar zaten asiri sarsinti ikazi verir, motorun hizasindakiler yerinde duramaz titresimden. bu yönde bir ifade okumadım ben.

reverserlar nasil calisir videosu burada.

edit-14: bilgi kirliliği, benim adamım senin adamın, benim şirketim senin şirketin kavgası başladı her zaman olduğu gibi. bu noktadan sonra kazanın ön raporunu beklemek en mantıklısı. havacılık sitelerinde yorumlara bakın millet birbirine girmeye başlamış, küfürler, hakaretler havada uçuşmakta. pilotu, bakımcısı, yöneticisi paso sövüyor birbirine. türk sivil havacılığının kaderi bu. çok önemli birşey açıklanmadıkça edit yapmayacağım sanırım. ama bundan sonra ön raporu beklemek en mantıklı harekettir.