türkiye'nin avrupa'da obezitede 1. olması 3

fakirlikten.
hayvansal protein veya sebze, bakliyat gibi kompleks karbonhidrata ulasamiyor kimse. insanlar en kolay, basit sekere ve basit karbonhidrata ulasabiliyorlar. peynir desen ayni sekilde. o memleketi sariya boyayan yerler var ya, oralardan bahsediyorum.

surekli yufka, beyaz ekmek gibi basit karbonhidrata erisimin cok daha basit oldugu, tavuga, ete, baliga, nohuta, mercimege erisimin zor oldugu bir ulkede cok normal degil mi bu durum?

bakliyat yemegi oyle nohutu buldunla bitmiyor, salca koyacaksin, biber koyacaksin, sogan koyacaksin, yag koyacaksin... sebze zaten genel olarak, uzun calisma saatleri olan insanlari "doyuran" bir sey degil. imalat/uretim sektorunde calisan biri, yiyecegi bir tabak ispanakla zaten doymaz. tok hissedebilmek icin iki secenegin var; ya dogru durust protein alacaksin, ama hayvansal ama bakliyat tercih senin ya bunlari almayip mideyi glisemik endeksi bi boka benzemeyen ekmek, makarna, pilav turevleriyle kandiracaksin.

sabah kahvaltisinda yumurtayi bulacaksin, peyniri bulacaksin... ezinenin kilosu 200 lirayi falan gecti sanirim, insanlarin cogunlukla bulabildigi lor.

benim dedemin zamaninda iste olurmus, anadolu'nun boyle keko keko yemekleri vardir... iste lahana boregi mesela, icinde lahana var borek dedigi de un, tuz, bol yağ ve su karisimindan olusan hamur. hele sogan boregi var, icinde sadece sogan domates ve yag var falan. bi arkadasim yozgatli gecen onunla konusuyorduk, on tane yumurtanin icine yufka atip onu pisirip onu baska yufkaya sarip yemek falan.

bizden evvelkiler boyle sacma salak besin degeri sifira yakin yemekleri neden yemisler? anadolunun fakirliginden. ne degisti su an? hic, ilerlemedik geriye gittik. pite deriz biz, domates, sogan karisimi borek. ben o boregi o kadar severim ki halam bana "icine kiyma da koyabilirsin biliyosun di mi?" dediginde aydinlanmistim. fakirlik oyle bi ice islemis yani... patates yemegi, zaten patates yemegi, patata. patatesi soyup salcali suyla haslayip yiyosun, istiyosan opsiyonel biber koyabilirsinnahdhdj. babaannem bana patata yaptiginda patatesleri ezer bi de icine ekmek dogrardi, annemi delirtirdi kadin. gerci bizim ailede, benim kilo sorunuma altlik hazirlayip anami delirten cok sey oldu, anneannem tabii daha zengin bolgeden gorece -ege- boyle keko seyler yedirmezdi ama, zaten kahvaltisini etmis cocuga tereyaginda iki yumurta kirip yarim ekmegi bandirip bandirip yedirip beni okula oyle gonderirdi. benim de otoriteyle sorunlarim o zamandan basladigi icin itiraz etmekte gucluk ceker, bir turlu annemin beni, ona birakmadan evvel kahvalti ettirdigini soyleyemezdim gibi.

neyse, nerede kalmistim?

kaymakli denilen bir tatlimiz var; evet, actigimiz hamurun icine lapa sutlac koyuyoruz uzerine serbet dokuyoruz. su rasyonel bir yiyecek mi sizce? degil, ama bizim halk da rasyonel degil iste. kendisini 80 senenin beslenme duzenine geri goturen birini 21 yildir seciyor.

bana ne...
sabah beyaz peynirli avokadolu tost yapip aksamina da izmir kofte yaparim.

italyanların bu kadar hamur dominant mutfağa sahip olmasına rağmen zayıf olması tamamen yaşam şekliyle alakalı. bir kere bu insanların hayatında spor var, fiziksel aktivite var. şehirde yaşasalar bile. kültür oluşmuş yani.

hollanda'da 70 yaşında amcalar sokakta koşuyordu. zaten çoğu bisikleti tercih ediyor. özellikle kuzeyde araba diye bir şey yok neredeyse. bizdeki gibi çekirdek çitleyerek, 2-3 adım temposuz yürümeyle fiziksel aktivite yapılmış sayılmıyor. 10000 adım attın da nasıl attın?

çocukken okulda beden eğitimi dersini genelde “boş ders” olarak gören bir eğitim kültürüne sahip ve sporu futboldan ibaret gören bir ülkede, spor bilinci nasıl gelişebilir?

ha ayrıca şehirde yaşayan, sabah-akşam çalışıp kendine zaman ayıramayan insan nasıl spor yapsın? avrupalı o zamanı da bolca buluyor.

belli bir yaştan sonra metabolizma yavaşladığı için fiziksel aktivite olmayınca ne yeseniz kilo alırsınız.

sadece yemekle bitmiyor yani bu olay…

bu arada asıl korkutucu olan çocukluk çağı obezitesinin tüm dünyada artması. sürekli bilgisayar başında oyun oynayan kuşak çok daha tehdit altında.

sebebi çok yemek değil hareketsizliktir.
almanlar, italyanlar falan at gibi yiyiyorlar ama spor ve hareket hayatlarının bir parçası.
bizim insanımız da yiyip yiyip, 1m ileriye hareket etmek bile zor geldiğinden , utanmasa tuvalete arabayla gidecek olduğundan kilo kaçınılmaz.