Sık geçen başlıklar

fallout (dizi) 4

ekşi'de gör
sik sok tekrarlayan netflix dizilerine alternatif oldukça iyi dizi olmuştur. dizide olay akışını sikerten lezbiyen, gay falan görmedik. keyfimiz yerinde..
edit: oyunlarla ilgisi bazı eklemeler yaptım

yer yer kafa karışıklıkları var. dizideki kadın karakterin yer yer komiklik yapmasını tuhaf bulanlar da var, ilk sahnelerin 1900'lerin ortasında geçtiğini düşünenler de. bunlar normal tabii oyunu oynamamış olmak son derece normal iken, oyunu oynayıp da lore'a çok hakim olmamak olası. bazı kısa hap bilgiler vereceğim. konuyu bilmeyenler için belki ufak bir ışık olur.

spoiler değil ama neyse

* fallout evreni 2. dünya savaşına sonuna kadar günümüz tarihi ile paralel gidiyor ancak sonrasında ayrışıyor. kabaca teknoloji farklı gelişiyor. sosyo kültürel ortam farklı gelişiyor. dizinin ilk sahnesinin geçtiği sene 2077. büyük savaş olarak adlandırılan, sadece 2 saat süren ve çin-abd taraflarının tüm nükleer silahlarını ateşlediği savaş. avrupa'nın durumunu bilmiyoruz, evet 1996'dan beri bu konuda somut bir bilgi aktarımı olmadı hikayede. ama yeni bir oyun çıkacakmış galiba ingiltere ne yaptı onu göreceğiz.

* sosyal yaşam 1950'lerde, çünkü dünyadaki genel nükleer gerginliğin, o dönemki soğuk savaş atmosferine benzemesinden ötürü en başta oyun yapımcıları böyle uygun görmüştü. kıyafetler, arabalar falan öyle daha tatlı.

* 2077'deki büyük savaş öncesi, fosil yakıtların bitmesinden kaynaklı pek çok gerginlik, savaş yaşanıyor. abd, 'petrol kuyularına sahip çıkmak lazım' diye, meksika'yı işgal ediyor mesela. çin, alaska'yı işgal ediyor ve bir ara tek petrol orada kalıyor. orda bir mevzular oluyor hatta abd bahane edip gene güvenlik gerekçesi ile kanada'yı işgal edip, alaska'yı özgürleştiriyor. burada ara sahneler falan enfestir. kanada'ya da özgürlük getirdik der arkada amerikan askerlerinin sivil halkı vuruşu falan gösterilir.

* şimdi adını unuttum, fallout dünyasında bazı şeyler keşfedilmiş değil (transistör diye atıyorum öyle bişeydi) o yüzden bilgisayarlar falan devasa, bizim için basit şeyler onlara zor. ama nükleer konusunda inanılmaz gelişmişler, o power armorlar bile nükleer güç kullanıyor. adamlar nükleer gücü oyuncak çalıştırmaya bile kullanıyor o derece.

* bu vault'lardan 150 tane mi ne var. sayısı atmış olabilirim. büyük savaş öncesi 50 yıl boyunca falan geliştiriliyor. amacı, parası olan ve yeni bir toplum kuracak seviyede insanları saklamak. bir de paradan sonra süper önemli insanları saklama olayı var enclave diye dizide yoktur sanırım çünkü dizinin geçtiği yıllar fallout 2 oyunundan sonra ve o oyunda biz onların üssünü patlatmıştık.

* vault'ların hepsinin farklı bir gizli gündemi ama amacı var. 25 yıl sonra kapısı kendi kendine açılanı da var, kapısı hiç kapatılmayanı da, içindeki insanların uyutulduğu da, bazısından psikolojik bazısında fiziki deneyler var. manyak manyak işler.

* bu kızın hafif komik gibi olma olayı, oyunda hep olan özellikle vault sakinlerinin saf salak oluşu geyiği ile bağlantılı. aslında salak değiller de sizin dışarıdan gördüğünüzü bırak şu an yaşadığınız gibi bir hayatı bile bilmiyorlar. inanılmaz steril ve pragmatist, duygudan arınmış, mantıksal bir hayatları var. hatta kız evleneceği adama doğrudan sperm sayısını soruyor falan ya. aynı sebeple o tatlış tarzına rağmen pek çok iğrençliği yapabiliyor çünkü ona verilen öğreti 'lazımsa yapmak zorundasın'

* gene az bilgiyle konuşuyorum ama dizi galiba 2280 civarı bir yılda geçiyor. ghoul'ler radyasyon yiye yiye ömürleri aşırı uzuyor abiye takılmayın. diğerleri normal insan. bir ara yüzeydeki herkesi super mutant yapalım herkes takılsın gibi gündemi olan manyaklar var. (dizinin geçtiği dönemden çok önce) gerçi orada enclave'in de 'işte radyasyon temaslı herkesi kısa yoldan temizleriz' fantezisi vardı arka planda.

* brotherhood of steel ve power armor, büyük savaşa giden yolda abd'nin en büyük kozuydu. power armor mark ıı çıktığında ordu yenilmez olmuştu. savaş sonrası da aynı askeri düzen ve nizam korunuyor. ama iletişim aşırı güçlü olmadığından biraz bölgeden bölgeye değişen bir kardeşlik yapılanması var. bunlar iyi adam veya kötü adam gibi değil. tamamen gri bir noktadalar.

* abd üstünde kurulmuş pek çok irilik ufaklı devlet var. new california republic en güçlüsü, ceaser's en geniş alana yayılmış falan.

* bu mesajı yazdığımda gönderdikten sonra israil saldırısından haberim oldu. şöyle ilginç bir bilgi geldi aklıma. fallout evreninde 2. dünya savaşı sonrası nükleer silahlar ilk olarak büyük savaş'ta kullanılmıyor. öncesinde de nükleer saldırılar var. ikinci dünya savaşı sonrası atılan ilk nükleer bomba nereye atılıyor bilin bakalım. tel aviv'e. sonrasında da kullanılan silahlar var orta doğu ve avrupa'da ama tam adres bilinmiyor.

* oyunları bilmeyenlerin heves ettiğini, az bilenlerin de hevesle tekrar başlamak istediğini görüyorum. fan'lara bakıp en güzel oyun new vegas'mış oradan başlayalım gibi bir hataya düşmeyin. kötü olduğundan değil başlangıcı sizi içine almakla zorlanacaktır. başlangıcı en akıcı oyun fallout 3. vault'ta bebeklik-çocukluk-yetişkinlik safhalarımız tutorial halinde geçerken hem çok keyif alınıyor hem de bir sürü şey öğreniyorsunuz. fallout 4'ün de açılış kısmı inanılmaz etkileyici ama orada oyun namına pek bir şey yok sinematik oynuyormuşsunuz gibi oluyor. 1 ve 2 en güzelleri tabii ama 30 senelik izometrik oyun oynamazsınız diye düşünüyorum. bence en doğrusu 1-2-3-new vegas-4 diye gitmek ama o kadar zaman ve sabrınız olmadığını düşünerek doğrudan 3 oynamanızı öneririm.

şimdilik aklıma gelenler bunlar. özellikle 2077 büyük savaşa kadar olan olayları bilmek kritik sanki. mevcut popülarite ile kısa sürede youtube bu videolar ile dolar taşar zaten.
#163362345 nolu entryi yazan take me under a teşekkürlerle bıraktığı yerden devam ediyorum.

kaynak: https://fallout.fandom.com/wiki/fallout_bible_0

ön not: bazı kavramları -oyunları hep ingilizce oynadığım için içselleştirmişim- türkçe'ye tam anlamıyla çevirememiş olabilirim, bazılarını da artık terim düzeyinde sayılabileceği için çevirmedim: wasteland, vault gibi. bir de özellikle fallout 1 ve 2 yi sadece küçükken demo olarak oynadığım için bazı kişilere ve detaylara çok hakim değilim.fallout 3'ü oynadıktan sonra gameplay videolarını izleyip hikayeyi yakalamaya çalışmıştım sadece. kendim hakim olmasam da ilgililer için detayları atlamamaya çalıştım. yanlışlıkları tespit edenler dönüş yaparsa düzeltirim. bazı önemli gördüğüm detayları da kendim ekledim.

nuka colalarınız, dev hamam böcekleriniz, pipboylarınız hazırsa playlist ile başlayalım* :

--- spoiler ---

spoiler içerebilir, içermeyebilir de: dizi 2077'yi gösterdikten sonra 2296 yılında ve daha önce bahsedilmemiş bir vaultta başlıyor. fallout bible 2242'de fallout 2'nin bitişiyle bitiyor. yalnız fallout 1 ve 2 için kesinlikle spoiler içerir.
--- spoiler ---

23 ekim 2077 : (bombaların uçuştuğu gün)

vault 12'nin(necropolis) kapıları kapanmaz. diğer vaultların hepsinin kapılarının kapandığını öğrenen bakersfield'deki insanlar kendilerini ve ailelerini korumak için vault12' ye zorla girmeye çalışırlar.

west tek araştırma tesisinin savaş başlıkları ile vurulması sonucu level (kat olarak sanırım) 4 ve 5teki fev tankları patlar ve atmosfere salınır. insanlar ve diğer canlıları enfekte edip mutasyona uğratır. (fallout 1 ve 2 oynarken sizi darlayan yaratıklar bunlar diyor. bu arada bible fallout3ten önce yazıldığı için bu şekilde)

mariposa askeri üssü ayakta kalır ve içindeki bilim insanları ile askerler fevden ve radyasyondan etkilenmez.

25 ekim 2077

mariposa'da atmosferi incelemesi için gönderilen power armorlu bir gözcü(sergeant platner), üssün çevresinde kayda değer bir radyasyon olmadığını bildirir.

27 ekim 2077

mariposa'da askerler bilim insanlarını üssün dışına gömdükten sonra üssü mühürleyip yanlarına tedarik ve silah şematiklerini alarak çöle doğru yola çıkar. captain maxson liderliğinde askerler ve aileleri lost hills'de bulunan bir devlet sığınağına ilerler. (bu olay exodus olarak anılacak olup hayatta kalan askerler brothers of steel'i oluşturacaktır.)
(captain maxson'ın holodisklerinde sivil personelin -bilim insanlarının aileleri ya da askeri olmayan personel- üste kalacağı belirtilmiş olsa da kalıp kalmadıkları bilinmemektedir)

kasım 2077

haftalar süren yolculuk ve çokça kayıp sonrası(maxson'ın eşi dahil ama ergen oğlu hariç-teenage son'ı nasıl çevireyim bilemedim-) askerler ve aileleri lost hills'e ulaşır. lost hills sığınağı brothers of steel'in merkez karargahı olur.(fallout 1'e selam ediyor burada)

2080

hayatta kalanlarda virüsün ilk etkileri görülmeye başlar. insanlarda ve hayvanlarda yaygın mutasyonlar oluşur. mutasyonların etkilerinden hayatta kalabilenler virüsün etkileriyle tamamen değişmiştir. neredeyse her gün yeni bir tür ortaya çıkar.

2083 yazı

vault 12'de hayatta kalan ghoullar tarafından necropolis kurulur. (bombalar düşerken bakersfield'e kaçan abd vatandaşları da dahildir)

2084 baharı

ghoul lideri set, vault 12 'nin kontrolünü esas overseerla mücadele ederek alır ve öldürülmek istemeyen overseer kuzeye gider. kendisinden bir daha haber alınamaz.

2090

vault 29 açılır (en fazla 15 yaş sınırı olan vault). harold dışarı çıkar(vaulta girdiğinde 5 yaşındaymış çıktığında 18). tüccar olarak hayatta kalan toplulukarın arasında gezer.

2091

vault 8 açılır (10 yıl sonra açılarak kolonizasyon başlatacak olan). geck(garden of eden creation kit)'i kullanarak (bir çeşit terraforming cihazı) çevredeki toprakları verimli hale getirirler. sonrasında burası vault city olacaktır.

2092

la vault'u açılır (los angeles). boneyard kurulur ve hayatta kalanlar buraya yerleşmeye başlar. (dizideki vault 33 de los angeles'ta)

dr. richard moreau cinayet nedeniyle vault city'den kovulur. (bu abinin ismi muhtemelen (bkz: the island of dr moreau) buradan gelme. benzer işler) cinayetin detayları bilinmiyor ama soyadını grey'e değiştirerek güneye doğru ilerler.

2093

çöldeki pis bir vahaya kamp kuran angus adındaki bir adam tarafından hub kurulur(ticaret merkezi). diğer yerleşim yerleriyle ticaret yapmaya başlar.

2096

harold(18lik velet, artık 24) hub'da karavan patronluğuna yükselmiştir. karavanları wastelandde ara sıra saldırılara uğrasa da işleri iyi gitmekte ve gelişmektedir. ta ki bir kaç yıl sonra başlayacak olan mutant saldırılarına kadar.

2097

john maxson doğar(gelecekte -fallout1de- brother of steel'in high elderı olarak karşımıza çıkacaktır.)

22 mayıs 2102

harold, karavanlarına olan mutant saldırılarına o kadar sinirlenir ki; bu mutantların nereden geldiğini bulmak için fallout'un ilk macera ekiplerinden(adventure party) birini finanse eder. hub'daki bir bilim insanı ve doktor olan grey isimli kişiye(wink wink) danışır ve güçlerini birleştirmeye karar verirler.

23 haziran 2102

richard grey'in keşif ekibi (harold dahil) mariposa askeri üssünü bulur. ekip burada mutant saldırısı ile dağılır. grey bir robotik kolun marifetiyle fev tankının içine düşer. harold bilincini kaybeder, sonrasında wastelandde uyanır.

27 haziran 2102

mutasyon geçirmekte olan harold, tüccarlar tarafından bulunup hub'a geri götürülür. durumundan korkan çalışanları vs kim varsa bunu terkeder. birbirine sürecek 2 şişe kapağı bile kalmaz.

temmuz 2102

richard grey aşırı mutasyona uğramış ve her tarafı fev kaplı halde ileride beyle bir şeylere dönecek aşırı derken tanktan çıkar. düşünmekte ve çevresini algılamakta zorlanan bir halde tank kontrol odasına girerek ses kayıtlarına(audio log) başlar.

temmuz-kasım 2102

durumunu intibak eden richard grey, hayvanları feve maruz bırakmak suretiyle ilk testlerine başlar(mesela köpekle fareyi aynı anda fev tankına atıyor, bunlar birleşiyor filan. daha önce bahsettiğim kitaptan ismini almış olması düşüncem buradan geliyor). bu testler ve giderek artan farkındalığı unity ve master race (üst ırk) planlarının temelini oluşturur. "the master" ismini alır.(bu arada grey mutasyon geçirince zeka seviyesi vs artıyor)

2102 kasım

yolu mariposa'ya düşen birisi grey'in ilk insan kurbanı olur. (consume ettiği yazıyor muhtemelen kendi vücuduyla birleştirecek şekilde emcükleme gibi bişey)

2102 aralık

grey, mariposa'ya yolu düşen insanlar üzerinde deneyler yapar. ama başarılı olamaz (adamın felsefesi üstün bir ırk yaratmak.). deneylerde büyük mutantlar üretmeyi başarır ama bunlar aşırı aptal olur. deneklerin wastelande maruz kaldıkları radyasyon seviyesi bu başarısızlıkların nedenidir. grey bu kusurlu deneklerin yaşamasına izin vermek yerine onları emcükler(ahah lan güzel oldu bu çeviri).

2103 ocak

master, radyasyondan kaynaklı sorunu keşfeder ve deneklerini daha dikkatli seçmeye başlar. ilk klasik süper mutantları üretir. ordusunu kurma planlarına başlar.

2103 - 2130 (oh be biraz hızlansın şöyle )

bu süreçte the master deneklerini toplayıp (gönüllü ya da gönülsüz) ordusunu büyütmeye devam eder. 2130 büyük kışı ve insan sayısının azlığı işlerini yavaşlatmaktadır.

2120 (hayda geri döndük)

angus gelişmekte olan hub'ın yönetimini ele geçirerek valisi-yöneticisi(governor) olur.

2125 kış

angus cinayete kurban gider ve hub kaosa sürüklenir.

2126

bir grup tüccar hub'daki su kulesini ele geçirir. su isteyenlerin ücret ödemesi gerektiğini söyler. büyük tüccar savaşları (great merchant wars) başlar.

2126-2128

büyük tüccar savaşları devam eder. su tüccarları şehri sağlama almıştır ama sayıca azlardır. roy greene adındaki bir adam devreye girerek (bunun torunu justin greene fallout1'de hub'ın şerifi) barış görüşmelerini başladır ve anlaşmaya varılır. hub'ın merkez konseyi (central council) kurulur. konseyde her karavan şirketinden 2'şer temsilci bulunur. uzun süren kararsızlıklar ve toplantılar dönemi hub'da status quo'yu korur (durum sabit kalır yani, statükocular vs şeklinde değil)

2130

büyük kış meydana gelir.

2131-2135

master, süper mutanlarını karavanlardan insan kaçırmak için gönderir. insanlar karavanların kaybolmasını çöldeki canavarlara bağlar (the master ve süper mutantlardan haberleri yoktur yani). süper mutant ordusu büyümeye devam eder.

2134

brother of steel'in içinde serg. dennis allen'ın başını çektiği bir hizip giderek güçlenmektedir. güneydoğudaki glow'a (radyasyon fırtınası var burada, eskiden west tek'in bulunduğu yer) giderek artifakt(teknolojik olanlarından) aramak isterler. elderlar izin vermez. bunlar da bazı silahları ve teknolojileri alarak brothers of steel'den ayrılır.

20 gün sonra west tek'e vardıklarında otomatik savunma sistemi ekibi perişan eder. allen yaralıdır ve kıyafetindeki(suit) delik nedeniye radyasyon zehirlenmesi başlamıştır. ölmeden önce ekibin başına ne geldiğini anlatan bir holodisk kaydeder.

2135

elder roger maxson kanserden ölür ve zaten başarılı bir asker olan oğlu brothers of steel'de elder(general) olur. torunu john maxson, umut vadeden bir asker olarak paladinlere katılır (brothers of steel'in elit askerleri)(bu da ileride elder olacak).

2137

master, süper mutantları seri üretmeye başlar. deneylerden sadece beşte ya da altıda biri başarılı olabilirken; bunların da anca yarısı hayatta kalıp orduya(unity) katılabilir.

2140

hub'da decker, underground'ı kurar. (çete-mafya gibi bir şey)

2141 bahar

vault 15 açılır (farklı ideolojilerden insanlardan oluşturulan)

vault dweller (sığınak sakini) doğar. bu bizim fallout 1 deki karakterimizin doğum tarihi. (ama karakteri oluştururken yaşını değiştirince değişebiliyormuş)

2141 kış

kaynaklar azaldıkça yağmacı topluluklar ortaya çıkmaya başlar. khans ve vipers yerleşim yerlerinde terör estirir.

2142 bahar

shady sands kurulur (new california republic 'in gelecekteki başkenti). yağmacılara karşı duvar örerler.

2145

küçük sevimli tandi doğar (bunla oyundakarşılaştığımızda 96 yaşında çökmüş bir nene olduğundan böyle demişler. kendisi new california republic'in kurucusu ve 2. başkanı olacak) bunu ingilizce okuyunca daha komik:
"cute lil' tandi is born, unaware that by the time f2 rolls around she will turn into a wizened old crone that is hard on the eyes."

2152

master'ın nüfuzu arttıkça kendine kıyamet günü tarikatı takipçileri bulur. onları da fev tankına atmak yerine kendisi için ajan olarak çalışmalarını ister. liderleri morpheus ve takipçileri master'a bağlılıklarını ilan ederler. children of the cathedral'in temeli atılmıştır.

2155

john maxson'ın babası viperlarla savaşırken ölür. yerine john elder olur ve paladinlerin başına da rhombus geçer.

2155-2156

vault dweller'lardan oluşan bir karavanı ele geçiren master, boneyard vault'un yerini öğrenir (katedralin gelecekteki yeri). burayı ele geçirerek tarikatçılarla birlikte buraya yerleşir. buraya yerleştikten sonra diğer vaultlardan da haberi olmuş olur ve oraları da bulmak için ekipler göndermeye başlar. (vaulttakiler radyasyona daha az (ya da hiç) maruz kaldığı için deneylerine daha uygun)

2156

master, "children of the cathedral" isimli bir din oluşturmanın avantajlarını görür ve muritlerini gizlice her yere yayarak gözü kulağı olmalarını sağlar.

2157
master vault 12'nin yerini öğrenir (kapısı kapanmayacak şekilde tasarlanmış olan). süper mutantlarını oradaki insanları getirmeleri için gönderir. mutanlar vaulttaki ghoulları kırıp geçirirken, liderleri set nihayet mutantların aradığı insanların aslında kendileri olduğunu söyleyince dururlar(bizden size ekmek çıkmaz gardaş). süper mutantlar vaultun yakınına bir askeri üs kurarak gelecekteki savaşta ghoulların kendilerine destek olmasını garantiler (bir nevi kolonize ediyorlar ghoulları)

2161 ekim

bir brothers of steel devriyesi çorak arazide bir mutant cesedine rastlar. scribelar(brothers of steel'in bilim insanları) tarafından incelenmesi için alırlar. baş scribe vree, süpermutantı incelemeye başlar.

5 aralık 2161

fallout 1 başlar (gerisini oynayın gari)

"war, war never changes"
oyun ve konusu hakkinda fikrim olmadan izlemeye basladim. her bolum artan merakla zevkle izledim. siginakta buyumus lucy'nin saf, merhametle hayata bakisi cok gercekci. kardeslikte one cikmak isteyen maximus'un acemice cesareti, surukleyici oldugu kadar eglenceli. the ghoul ise acilis sahnesinden itibaren, tum hayati ile ilgi cekici oldu. yavas yavas evreni ve karakterleri tanitmalari ayri bir bagimlilik yapti. norm'un adim adim karakterinin degistigini izlemekte keyifliydi.

sevdigim oyunculari, yeni ve sevilesi projelerde gormek hep hosuma gider. michael emerson'u lost disinda yine kendisine cok yakisan, kisa ama onemli bir rolde gordugumuze de cok sevindim.

pip-boy istiyorum. kolumda bir bosluk varmis, sanki takmam gerekiyormus gibi geliyor. akilli saatim su an onun yaninda oyuncak gibi kaldi.

--- spoiler ---

tum sezon boyunca “bu adamin kizina ve esine ne oldu?” sorusu kafami kurcalarken, cevabin gelecek sezonda verilecegini anladigimda gelen o bosluk hissi tarifsiz.

bornoz, terlik, patlamis misir ve tv'nin verdigi keyif baska bir seyde yok. max'e hak vermemek zor ama ben orada the walking dead izlemenin sonucu kesin yemekte bizimkileri pisirecekler sanmistim. yanildim. bilim insanlarina saygilar…

--- spoiler ---