chp oy oranının akp oy oranını geçeceği gün 1

21. yuzyilin onemli bir bolumunde chp sag partilerden daha yuksek oy alacak.

bunun basit bir kac sebebi var.
1. chp tabani ve secmeni. turkiye'de en kemiklesmis kitleye sahip parti chp. yaklasik 40 yildir iktidar nimetlerinden yararlanmamasina ragmen %25 oy aliyor. bu turkiye sosyolojisinde baska hic bir partinin sahip olamayacagi bir luks. o nedenle chp'den ayrilanlarin kurdugu partiler hep basarisiz oluyor. sag secmen cok daha oportunist davraniyor. bu durum yakin bir donemde degismeyecek. bu da partinin siyasi sureklilige sahip olmasini sagliyor.

2. sosyolojik nedenler. eskiden muhafazakar ve kasaba/koy eksenli secmen yuksek dogurganlik orani ile demografik ustunluge sahip idi. 1980ler ve 90lari domine eden koyden kente goc olgusu bitti. artik istanbul negatif goc aliyor. bunun sonucunda demografik dezavantaj yerini kulturel avantaja birakti. bu donemde, ikinci nesil gocmenlerin kente adapte olmasi ve orta siniflasmasi ile beraber, chp 1970'lerden beri gelen yeni secmen bulamama sorununu asti. bir ornek ile aciklarsak, chp'nin rekor kirdigi 1977 secimlerinden aldigi oy sayisi 6 milyon idi. 30 yil sonra dibe vurdugu 2007 secimlerinde ise 7 milyon oy almisti. chp kaybettigi kurt oylari bir kenara 30 yilda nerede ise hic yeni secmene sahip olamamisti. bu surecte sag partiler toplam oyunu 7 milyondan 25 milyona cikarmisti. simdi bu denge degisti. artik bunun yerini muhafazakar ailelerin liberal/sosyal demokrat cocuklari aliyor. bunun bir ornegi bizzat ekrem imamoglu. imamoglu adeta yeni nesil chp secmeninin erken donem prototipi. onumuzdeki 10 yilda milyonlarca genc ekrem imamoglu gorecegiz.

3. kurt sorunu ve pkk. aslinda chp kurtlerle ittifak yapabildigi bir siyasi iklimi yaratabilirse baska bir etkene grek kalmayacak ve chp turk siyasetini domine edecek. bunu 25 (chp) +10 (kurt secmen) gibi degil 25+10+15 (kazanan parti secmeni) olarak dusunmek gerekiyor. ancak bu birliktelik malum nedenlerle (pkk) bir turlu gerceklesmiyor. artik bir seylerin degistigini goruyoruz. oncelikle kentlere gelen kurt secmen chp tabani ile baristi. chp'nin genc secmeni de hdp ve kurt secmen ile baristi. ikincisi pkk eksenli provakasyonlar bilginin cok hizli aktigi 21. yuzyilda artik etkili olamiyor. ornegin ugur mumcu'nun oldurulmesine yol acan bilgiler artik daha hizli yayiliyor. bu arada bu konuda sedat peker cok etkili oldu (bambaska bir yazinin konusu). cok onemli bir faktor daha var. 21. yuzyilda pkk tarzi kontrgerilla taktikleri ile savas yapmak imkansizlasiyor ve bunun sonucunda pkk turkiye'de anlamsizlasiyor. pkk'nin olmadigi bir iklimde iki taraftan da gelebilecek milliyetci provakasyonlar zayifliyor. bunun ana sonucu kurt secmenin daha sivil bir siyaset yapmasi olacak. abd'deki siyahlarin demokrat partiye eklemlemlenmesi gibi bir olgu chp ile kurtler arasinda da yerlesecektir. bakalim chp secmeni kendi obama'sini ne zaman bulacak. bu aslinda basli basina cok uzun bir konu ancak kisacasi kurt-turk sorunu cozume kavusacak, kentli secmen ile kurt secmen haklar ve kentlesme ekseninde beraber hareket edecek.

4. ekonomi. sag populist ekonomi anlayisi turkiye'de iflas etti. bunu uzun uzadiya anlatmaya gerek yok. hayat pahaliligi, kurumlarin yok olmasi, yolsuzluklar her seyi anlatiyor. tabii turkiye'nin total iflasa suruklenmesi avrupa ekonomisi icin bir felaket olacak. o nedenle bu sadece turkiye'nin degil tum dunyanin sorunu. ve akp bu kotu gidisati durduramiyor.

5. chp yonetimi. chp yonetimi bu sosyolojik ve siyasi sureci iyi yonetiyor. basarili ittifaklar yapiyor, kapsayici ve etkili. bu nedenle de sonuc aliyor.

6. dis faktorler. 1945'lerden bu yana muhafazakar/milliyetci sag parti tabaninin ekmegini yedigi rusya-abd eksenli gerilimde avantaj kentli, batilasma yanlisi chp tabanina geciyor. bir nevi 1946'da kurulmus olan sistem kabuk degistiriyor. artik sistemin oz evlatlari anti-komunist muhafazakar-milliyetciler degil. rusya'nin destekledigi sag populizmden hoslanmayan ve batili degerlere daha yakin duran kentli secmen 21. yuzyilin makbul kitlesini olusturuyor. bu 1945-2010 arasi yasanan surecin tersine donmesi, "bati demokrasisine gipta eden deniz gezmisler" in ortaya cikmasi demek. kulaga tuhaf gelse de yasanmakta olan bu.

chp'nin tek yapmasi gereken bu sureci yoneten siyasi parti olmaya devam etmek.

chp'nin su anda oyu artmiyor cunku kazanan parti secmeni (%15) hala chp'ye oy vermiyor. ancak istanbul'da imamoglu'na verdi. kurt secmen de gelince oy rekoru kirildi. turkiye'de de ayni surec kacinilmaz. tabii ki rize'deki muhafazakar secmen chp'ye gene vermeyecek. onlar sosyolojik donusum karsisinda kaybedecek.