büyük patlamaya neden olan şey 1

ne olduğu henüz bilinmeyen olay. evet, bilmiyoruz.

yine de konuyla ilgili birkaç şey yazmak istedim.

öncelikle şunu söylemek gerekir ki her ne kadar ismi büyük "patlama" olsa da, gerçekte olan şey bir patlama değil. patlamalar belirli sebeplerle belirli bir merkezi noktadan dışarıya doğru yayılarak ve etrafa alevler, patlayan cisme ait parçalar saçarak gerçekleşir. büyük patlama bu şekilde gerçekleşmedi. büyük patlama bir genişleme olayıydı.

mesela büyük patlamanın belirli bir merkezi yok. bir merkezden dışarıya doğru yayılma da yok. dolayısıyla evrenin neresine giderseniz gidin, kendinizi olayın merkezinde zannedersiniz çünkü evrendeki tüm galaksiler, bulunduğunuz galaksi hangisi olursa olsun ondan ve birbirinden hızla uzaklaşıyor olacaktır.

bu olay sizi yanıltmasın. yerel olarak kütle çekimsel yakınlaşmalar olabilir. birbirine çok yakın bazı galaksiler bir yandan uzayda hızla belirli bir doğrultuya doğru hep beraber hareket ederken bir yandan da kendi aralarındaki çekim gücünün etkisiyle birbirlerine doğru yaklaşabilirler. bir arkadaşınızla birlikte bisiklet sürdüğünüzü düşünün. sizden farklı yöne doğru süren başka bisiklet sürücüleri de olsun ortamda. siz iki farklı bisikletle arkadaşınızla aynı yöne doğru gidiyorsunuz. bir yandan da birbirinize doğru yaklaşıp el ele tutuşarak sürmeye devam ediyorsunuz. bunun gibi düşünün. fakat büyük resme baktığınızda birbirine uzak galaksilerin hepsinin birbirinden uzaklaştığını görürsünüz.

büyük patlama'nın aslında bir patlama olmadığına bir başka kanıt da büyük ölçekte baktığınızda evrenin homojen olmasıdır. gerçek patlamalarda durum bu değildir. merkezde olay çok daha ağır iken dışarıya doğru gittikçe daha hafif bir hâl alır. atom bombasını düşünün mesela. bombanın düştüğü yerde olup bitenlerle, o noktadan 100 km ya da 300 km öteye gittiğinizde olup bitenler aynı değildir.

olayın bir patlama olmadığını anlamak için bu 2 örnek yeterli. patlamalar belirli şartlar gerçekleşince tetiklenir. dinamiti yakmanız, atom bombasının mekanizmasını harekete geçirmeniz gibi... o hâlde böyle bir olayın "tetiklenme"si için bir başka olayın gerçekleşmesi gerekir mi?

normalde neden-sonuç ilişkisi içerisinde birçok şeyi açıklayabiliriz. yumurta yere düştüğü için kırıldı, hava bulutlandığı için yağmur yağdı gibi... fakat söz konusu olayda durum bundan farklı.

büyük patlama'yı zamanda geriye sardığınızda her şeyin birbirine gittikçe yaklaştığını, bir noktada bir araya geldiğini ve en başında olayın sadece bir atom boyutuna indirgendiğini söyleyebilirsiniz. atom boyutunda olan bir şey için makro dünyanın değil kuantum dünyasının kuralları ön plana geçer. örneğin normal şartlarda odanızın ortasında bir anda hiçlikten bir insan beliremez ama uzay boşluğunda, adına sanal parçacık denilen parçacıklar bir anda belirebilir ve kısa süre sonra kaybolabilir. bu kuantum dalgalanmalarının gerçekleşmesi için açık ve net bir sebebe gerek olmayabilir. bu durumda büyük patlama'nın kuantum mekaniksel ilk anında da buna benzer, durup dururken olan bir hareketlenme yaşanmış olabilir.

***

büyük patlama'nın neden oluştuğunu açıklamak için kullanılan bir teori multiverse denilen çoklu evren teorileridir. buna göre herhangi 2 evren çarpışarak büyük bir enerji ortaya çıkarmış ve evrenimizin oluşmasına neden olmuş olabilir.

bir başka görüşe göre evrenimiz sürekli olarak o duvardan bu duvara seken bir pinpon topu gibi davranıyor. bir noktada durarak büzülmeye başlıyor ve başlangıçtaki tekillik noktasına geri dönüyor. sonra diğer doğrultuya doğru tekrar genişlemeye başlıyor. bu tür görüşlerin gözlemsel sonuçlarını elde etmek pek de mümkün olmadığı için (gerçi bu ikincinin tam tersinin olabileceği, yani genişlemenin sonsuza dek sürebileceği konuşuluyor) bunların doğru ya da yanlış olduklarına dair net bir yorum yapmak için henüz erken.