altılı masa'nın anayasa değişiklik teklifi 1

altılı masayı oluşturan altı parti tarafından bugün açıklanacak olan ve seçimi bu partilerin kazanması halinde anayasada yapılması öngörülen değişiklikleri içeren teklif. yani seçim sonrasında yapmayı öngördükleri ve mutabakata vardıkları değişiklikleri seçim öncesinde bugün itibariyle kamuoyuna sunmuş olacaklar.

bu değişiklik teklifi altı partinin şubat ayında açıkladıkları çalışmaya dayanıyor:
güçlendirilmiş parlamenter sistem. yani altı parti tarafından hazırlanan değişiklik teklifi mevcuttaki sistemin yerine parlamenter sisteme geçilmesini hedefliyor. bu değişiklik teklifinde yer alan hususlar yasama, yürütme, yargı, temel hak ve özgürlükler ile kamu yönetimi alanlarına ilişkin.

anayasa değişiklik teklifinde yer alan hususlar şöyle:
- hazırlanan teklif anayasanın 84 maddesinde değişiklik yapılmasını öngörüyor.
- seçim barajı yüzde 3'e düşürülecek.
- yurtdışından kullanılan oyların tüm ülkedeki seçim çevrelerini etkilemesinin önüne geçmek için yurtdışı seçim çevresi kurulacak.
- cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, kadına yönelik şiddete bulaşanların affa uğramış olsalar bile milletvekili olması engellenecek.
- milletlerarası anlaşmalardan geri çekilmek için de meclis onayı gerekecek. cumhurbaşkanı bu hususa tek başına karar veremeyecek.
- khk için meclisin yetki kanunu şartı getirilecek, temel haklarla ilgili khk çıkarılamayacak.
- meclisin denetim yetkisi genişletilecek. gensoru yetkisi yeniden tesis edilecek. ancak hükümetin düşürülmesi yeni hükümetin kurulması şartına bağlı olacak.
- meclis soruşturması açılması için gerekli çoğunluklar indirilerek denetimin kolaylaştırılması sağlanacak.
- bütçe hakkı tamamen mecliste olacak.
- meclis bünyesinde kesin hesap komisyonu kurulacak. komisyonun başkanı ana muhalefet partisinden seçilecek.
- cumhurbaşkanı bir dönem için seçilecek, görev süresi 7 yıl olacak. varsa partisi ile ilişiği kesilecek.
- cumhurbaşkanının kanunları veto yetkisi kalkacak, sadece bir defaya mahsus geri gönderme yetkisi verilecek.
- başbakanlık ve bakanlar kurulu yeniden kurulacak. başbakan ve bakanlar kurulu meclise karşı sorumlu olacak.
- hükümetin kurulması basit çoğunluk, düşürülmesi için salt çoğunluk gerekecek.
- ohal ilan etme yetkisi cumhurbaşkanı başkanlığında toplanacak bakanlar kuruluna ait olacak. ohal süreleri kısaltılacak. ohal khk'larının çıkarılmasına ilişkin yetki ortadan kaldırılacak, yani artık ohal khk'ları çıkarılamayacak.
- hakim ve savcılar için coğrafi teminat anayasal güvence altına alınacak.
- hakimler ve savcılar kurulu kaldırılacak. bunun yerine hakimler kurulu ve savcılar kurulu şeklinde iki kurul teşkil edilecek. tüm kararları yargı denetimine açılacak.
- anayasa mahkemesi'ne yönelik kapsamlı değişiklikler yapılacak. anayasa mahkemesi'nin üye sayısı bireysel başvuru sayısındaki artış da dikkate alınarak 22'ye çıkarılacak. seçim usulleri değiştirilecek. bireysel başvuruda mahkemeye kanunları iptal etme yetkisi tanınacak.
- yüksek seçim kurulu, yargı bölümünde yeniden düzenlenecek. aldığı kararlar bugünkünün aksine yargı denetimine açılacak.
- anayasanın "temel hak ve ödevler" başlıklı ikinci kısmının adı "temel hak ve özgürlükler" olarak değiştirilecek.
- anayasanın 13'üncü maddesine "hürriyet esas, sınırlama istisnadır" hükmü eklenecek.
- ifade, basın ve haber verme hürriyetleri yeniden güvenceli olarak düzenlenecek.
- hayvan hakları anayasada düzenlenecek.
- hazine yardımı son seçimde yüzde 1'i aşan partilere yapılacak.
- siyasi partilere kapatma davasının açılabilmesi ancak meclisin üçte iki çoğunlukla onay vermesi şartıyla mümkün olacak.
- mahalli idare organlarına karşı açılan suç soruşturma ve kovuşturması esnasında söz konusu olan içişleri bakanı tarafından görevden uzaklaştırma yetkisi ortadan kaldırılacak. bu yetki danıştay'a verilecek.
- yök kaldırılacak. yerine kurulacak kurum sadece koordinasyon yetkisine sahip olacak. üniversitelerin akademik, idari ve mali özerklikleri genişletilecek.
- rtük yeniden yapılandırılacak.