#73166305
şöyle bir entry girdim, geçen gün, hem yazılanlar hem de yeni gelişmeler nedeniyle güncelleme yapma ihtiyacı duydum.
tabi ki iran siyaseti uzmanı değilim, gerçi iran gibi kapalı kutu bir ülke hakkında uzman olduğunu iddia etmek çok havalı bir durum.
belirtiğim gibi çeşitli aralıklarla 5 yılım geçti, çok fazla insan ile tanışma fırsatım oldu, tahran, tebriz, urmiye, ardabil,maku,hoy. gittik geldik zamanında, önceleri ticaret, sonraları mesleki bazıları da turistlik amaçlı gezilerdi.
iran; hem bize inanılmaz benzeyen hem de bizim ile alakası olmayan bir ülke, çok farklı dinamikleri var.
bugün yaşananları, siyasal islam, şeriat yönetimine indirgemek, içinde doğruluk payı olsa da tam olarak gerçeği yansıtmıyor, parası olan gayet güzel yaşıyor iranda, kanunların çoğu göstermelik, şöyle bir örnek vereyim, iran, antalya ya uçak seferlerini yasakladı, sebebi iranlıların antalyada günah işleme ihtimali ama iranlılar istanbul, ankara, adana aktarmalı antalya ya geldiler, iran bunu bilmiyor mu, gayet de iyi biliyor, bu sadece iranda gücün kimde olduğunu göstermek için yapılmış bir adım.
koca seriat devleti, antalya yı yasaklayıp, istanbulu serbest bırakmasında bir mantık ararsınız değil mi? değil, her hangi bir mantığı olan uygulama değildi.
islami yönetim, özellikle şia yönetimi çok farklı bir dizayn ve daha çok parası olmayan kitlelere uygulanıyor, misal recm bir gövde gösterisi, rejimin, göstermiş olduğu bir sopa, dinde yeri ne kadar var ne kadar yok bilemeyeceğim ama uygulanma gerekçesi din,uygulama amacı ben buradayım mesajı.
zaten tarihsel olarak iran'ın islam ile ilişkisi problemli, siyasi ve askeri yenilgi sonrası islama geçen bir devlet iran ama arkasında tarihsel kökleri olan bir yapı var, araplar ile kaynaşması kolay olmamış, hatta hiç olmamış, ilk fırsatta, kendisini farklı bir kulvara atmış, uzun zaman da türklerin yönetiminde kalmış, farsiler yönetimi daha yeni almışlar ki iddiaları iranın gerçek sahiplerinin kendileri olduğu yönünde,
misal, şöyle bir tablo anlatılmış; sosyalistler, milliyetçiler, islamcılar, doğru bir tarz değil, problemli
doğru yaklaşım şu;
farsiler, azeriler, kürtler, yer yer araplarda var ama sayıları ve konumları tehdit oluşturmuyor
devrim öncesi zaten bölünme iki secenekli;
şah yanlıları, şah karşıtları
şah yanlıları
sosyalist olmayan azeriler, sunni kürtler ve araplardan oluşuyor daha ziyade
(bkz: şah karşıtları)
sosyalistler, farsiler, şia kürtlerden oluşuyor.
burada, iranda ki milliyetçilik fars milliyetçiliği,
benim karşılaştığım azeriler, kendilerini azeri olarak tanımlıyor ve çoğunluğu şia, kendi verdikleri örnek ile türkiye de bir kürt ne kadar türk milliyetçisi oluyorsa iranda da bir azeri o kadar iran milliyetçisi oluyor, iranlı olmaktan gurur duyuyorlar ama iran milliyetçiliği şu an ki haliyle fars milliyetçiliği olarak yansıdığından kendilerini öyle tanımlamıyorlar.
dedim ya çok garip bir ülke, hemen hemen her kavram birbirine girmiş durumda, zaten karmaşık olan bu sosyal yapı, devrim sonrası iyice alt üst oluyor.
anlatılanlara göre olayları tamamen değiştiren bugune getiren ise iran-ırak savaşı, savaş sonrası işler iyiden iyiye değişiyor iranda, olay bir şia milliyetçiliğine dönüyor,
rejim şöyle bir yola gidiyor, şia olan azerilere yol veriyor ve azeriler iranda zenginleşiyor, öyle bir durum var ki bugun kuzey iranda hiçbir dil bilmeden türkçe ile çok rahatlıkla yaşayabilirsiniz
azerilerin, kültürlerini korumlarına ve rejime bağlı kalmak şartıyla zenginleşmelerine izin veriliyor
yani ortada şöyle bir tablo var,
yönetimi ele geçirmek için en stratejik hamle olan şia kartını kullanan farsiler
yönetimsel anlamda olmasa da ticari ve kültürel alanda etkili olan azeriler.
olay şu değil, bütün farsiler ile azeriler zengin, refah içinde yaşıyor, böyle değil, yine bir azınlık bu refahı yaşıyor, çoğunluk perişan ama çoğunluğu organize edecek veya finanse edecek kimseler olmadığından pek bir gerilim yaşanmıyordu,en azından yakın zamana kadar
sonra, iranı ciddi anlamda etkileyecek iki gelişme oldu
1) gelişen teknoloji, iranda gençleri etkilemeye başladı, tabi ki bu gariban gençler değildi, zengin ailerin çocukları daha çok eğlence daha çok özgürlük istemeye başladılar,
''bakın, beni tahranda bir mekana götürdüler, eski püskü bir binanın içinden girdik, o mekanı al koy istanbula, 1 ay önceden rezervasyon yapmamışsan giremezsin''
neyse, gençlerin anlatımına göre, bu eğlence isteği kısa zamanda yayıldı, peki bu nasıl alt tabakaya indi, zengin çocuklar, fakir ama güzel kızları, yakışıklı erkekleri aralarına almaya başlamasıyla, bu kültürün yayılması da uzun sürmedi, zengin çocukların şikayeti biraz yüzeyseldi çünkü imkanlar fazla idi, yurt dışı kapıları açıktı ama gariban çocukları için durum böyle değildi ve sikerim böyle düzeni sloganı dillere düşmeye başladı, kibar feyzo filminde hani, başlık parasına isyan eden gençler vardıya, onun gibi düşünün, filmde ki gibi hemen etkili olmadı ama fitil yakılmıştı artık.
iran bununla baş edebilirdi, önce şiddetli bir tepki sonra göstermelik bir kaç yumuşama, görmezden gelme, eylemi yaptı, iran için asıl problem yeni başlıyordu ki yazının başında belirttiğim yeni geliişmelerin, önü olacak problemler.
2) iranda , yoğun bir kürt nüfusu var, bu nüfüs şia, sunni olarak ayrılmış olsa da çoğunluk şia, ne devrime ne de devrim sonrasına pek ses etmediler, zaten çok fazla edecek güçleri yoktu ama ortaya pkk çıktı, yine kibar feyzo filmine gidin, orada ki pankartları hatırlayın, başlık parası kalksın, özgürlük, faşo ağailk başta pek etkili olmadı ama yıllar geçtikçe ve pkk varlığını sürdürdükçe, her hangi bir imkanı olmayan kürt gençleri olaya dahil olmaya başladılar.
şimdi şunu anlamak lazım, pkk yı falan övdüğüm yok, saldırmayın hemen, ama ortada şöyle bir durum var, ekonomik ve siyasal anlamda her hangi bir gücünüz yok ve sizin karşınıza kızlı erkekli bir grup geliyor, size özgürlükten, başka bir hayattan bahsediyor, neyse hem bu hem de iranlı kürtlerin akraba oldukları türkiye de ki kürtler ile iletişimi, bir kürt hareketini başlattı, burada iranın pek hesaba katmadığı iki durum oldu,
birincisi, pkk içerisinde var olan alevi kanat, iranlı şia kürtler ile iletişimi daha kolay sağladı, iranın din kartını kullanmasını engelledi
ikincisi ise, yıllardır türkiyeye karşı, pkk ya destek olan iran'a türkiye, öyle göte böyle yarrak diyerek, pkk nın iranda örgütlenmesine pek ses etmedi, pjakkuruluşunda, iranın yıllardır yaptığını yapıp görmezden geldi
bu iran için ciddi bir tehtid olarak algılandı ve çok sert tepki geldi, iran,hem pjak a hemde kürt siyasi hareketine büyük darbe vurdu, ama burada da artık fitil ateşlenmişti hem pjak hem kürt siyasi hareketi geri çekilse de arkasına abd ve israili almıştı, gerisi zaten güncel konular.
şimdi, olayların gelişme düzeyi, kürt şehirlerine kayıyor, sosyal medya da iranlı kürtler tarafından ayaklanma çağrıları yapılıyor,
bu oyun daha önce sahnelenmişti, hem iran hem de iranlı kürtler bu oyunun nasıl sonuçlanacağını biliyorlardı,
soru şu ki hem pjak hem de iranlı kürt siyasi hareketi, bu sonucu bile bile neden bu işe kalkışıyorlar
iki seçenek var,
birincisi, denemekten zarar gelmez, ortam gerildi bir daha şansımızı deneyelim
ikincisi, abd ve israil destekli bir kalkışma
herhangi bir dış destek olmazsa, iranda bir kaç güne idam vinçlerini tekrar görme ihtimalimiz var ki bu çok yüksek, her hangi bir dış destek var ise iranın nasıl bir tavır göstereceği onemli
bu olayları sadece şeriat yönetimine bağlamak ne kadar doğru bilmiyorum ama iran dönülmez bir yola girdi,sonuçları tüm bölgeyi etkileyecek.
edit: şöyle bir yaklaşım var, mollalar giderse ne olur? iran çok eski bir medeniyet, öyle 50-100 yıllık bir geçmişi yok, sonra inanılmaz bir yetişmiş kadrosu var, özellikle yurt dışında büyük bir potansiyeli var, öyle libya, suriye gibi değiller adamlar
kapalı kutu sozune takılanlar olmuş, cevap verme gereği bile duymuyorum.
03.01.2018 · 5. sıra
alseloz
02.01.2018 00:03 ~ 22:41